منبت‌کاری چوب (هنر کنده‌کاری و نقش‌برجسته روی چوب)

منبت‌کاری یکی از اصیل‌ترین هنرهای سنتی ایران است که با ایجاد نقش‌های برجسته و سه‌بعدی روی چوب، آثار هنری خلق می‌شود. این هنر ظریف که سابقه‌ای چند هزار ساله دارد، ترکیبی از مهارت، خلاقیت و صبر است. انواع منبت‌کاری: منبت کم‌برجسته: عمق کم (2-5 میلیمتر) منبت نیم‌برجسته: عمق متوسط (5-10 میلیمتر) منبت تمام برجسته: عمق زیاد (بیش از 10 میلیمتر) منبت مشبک: ترکیب با هنر مشبک‌کاری ابزارهای اصلی منبت‌کاری: مغار (انواع مختلف: تخت، نیم‌بوم، گیلویی، شفره) چکش چوب‌تراش سوهان و رنده گیره نجاری چوب مناسب (گردو، ساج، چنار) مراحل اجرای منبت: انتخاب طرح (معمولاً نقوش اسلیمی، گل و مرغ یا طرح‌های سنتی) انتقال طرح روی چوب کنده‌کاری اولیه با مغار پرداخت جزئیات روغن‌کاری و تکمیل اثر کاربردهای منبت: تزئین درب‌های اماکن مقدس ساخت مبلمان سنتی تابلوهای تزئینی وسایل دکوری (قاب آیینه، ساعت) عناصر معماری (سرستون‌ها، ارسی‌ها) چوب‌های مناسب برای منبت: چوب گردو (بهترین کیفیت) چوب ساج (مقاوم در برابر موریانه) چوب چنار (بافت یکدست) چوب راش (قیمت مناسب) ویژگی‌های هنر منبت: نیاز به صبر و دقت فراوان امکان خلق آثار منحصربفرد تلفیق هنر و صنعت کاربرد در معماری سنتی و مدرن تفاوت منبت با دیگر هنرهای چوبی: در معرق: چسباندن قطعات رنگی چوب در مشبک: ایجاد طرح‌های شبکه‌ای در خراطی: ایجاد فرم‌های دوار هنر منبت‌کاری به عنوان میراث فرهنگی ایران شناخته می‌شود و امروزه در کارگاه‌های استادکاران و هنرستان‌های هنرهای سنتی آموزش داده می‌شود. این هنر ارزشمند علاوه بر حفظ اصالت، قابلیت تطبیق با طراحی‌های مدرن را نیز دارد.